Η μουσική
Το μπαντονεόν και η μπάντα του
Τα όργανα πίσω από μια νύχτα τάνγκο: το παράξενο πληκτρολόγιο του μπαντονεόν, τα βιολιά, το πιάνο και το μπάσο, ο τραγουδιστής, και πώς το σεξτέτο εξελίχθηκε σε ορχέστρα τίπικα.
Αναζητήστε μια διαθέσιμη ημερομηνία ↗Γρήγορη απάντηση
Ο ήχος του τάνγκο στηρίζεται στο μπαντονεόν, ένα ακορντεόν του οποίου τα κουμπιά δίνουν διαφορετικές νότες όταν σπρώχνεις και όταν τραβάς. Γύρω του στέκονται βιολιά, πιάνο και κοντραμπάσο, ο πυρήνας του σεξτέτου που πιστώνεται στον Vicente Greco ότι τυποποίησε. Μια μεγαλύτερη orquesta típica προσθέτει έγχορδα και μπαντονεόν, και μπορεί να προστεθεί και τραγουδιστής. Καμία σύνθεση δεν υπόσχεται για καμία παράσταση, αλλά γνωρίζοντας αυτά τα μέρη σας βοηθά να ακούτε τι συμβαίνει.
Ένα γερμανικό όργανο στην Αργεντινή
Το μπαντονεόν πήρε το όνομά του από τον Heinrich Band, έναν Γερμανό έμπορο μουσικών οργάνων, και αρχικά προοριζόταν για τη θρησκευτική και λαϊκή μουσική της εποχής του. Θεωρείται ότι πέρασε στην Αργεντινή γύρω στο 1870 με ναυτικούς και μετανάστες από τη Γερμανία και την Ιταλία, αν και κανένα έγγραφο δεν δείχνει ακριβώς πώς έφτασε εκεί. Μέχρι το 1910, μπαντονεόν κατασκευάζονταν στη Γερμανία ρητά για τις αγορές της Αργεντινής και της Ουρουγουάης. Ιστορικά παράγονταν κυρίως στη Γερμανία και ποτέ στην Αργεντινή, ένα περίεργο γεγονός για το όργανο που είναι στενότερα συνδεδεμένο με τη μουσική της πόλης.
Γιατί είναι τόσο δύσκολο να παίξεις
Όπως και με τα άλλα κονσερτίνα, βρίσκεται ανάμεσα στα χέρια και σπρώχνει αέρα μέσα από συντονισμένες μεταλλικές γλωττίδες. Το πρόβλημα είναι ότι ένα δεδομένο κουμπί παράγει μια νότα όταν σπρώχνεις και μια άλλη όταν τραβάς, και τα δύο χέρια έχουν διαφορετικές διατάξεις. Αυτό αφήνει στον παίκτη τέσσερα ξεχωριστά πληκτρολόγια να μάθει. Πολλοί παίκτες του τάνγκο αποφεύγουν μέρος αυτού δουλεύοντας σχεδόν αποκλειστικά στο τράβηγμα, χρησιμοποιώντας ένα κουμπί απελευθέρωσης αέρα για να κλείνουν γρήγορα τη φυσούνα. Οι δύο πλευρές διαφέρουν και στον τόνο: ρινικός και θαμπός στα αριστερά, λαμπερός και οξύς στα δεξιά.
Από τρίο σε σεξτέτο
Η πρώτη γενιά παικτών στο Μπουένος Άιρες, γνωστή ως Guardia Vieja, χρησιμοποιούσε φορητά όργανα: τρίο με φλάουτο, κιθάρα και βιολί, με το μπαντονεόν να φτάνει στα τέλη του δέκατου ένατου αιώνα. Ο Eduardo Arolas, με το παρατσούκλι «ο τίγρης του μπαντονεόν», ήταν ο κύριος μοχλός της δημοτικότητάς του. Ο Vicente Greco σύντομα τυποποίησε το σεξτέτο τάνγκο: πιάνο, κοντραμπάσο, ένα ζευγάρι βιολιά και ένα ζευγάρι μπαντονεόν. Στη δεκαετία του 1920, αρχηγοί ορχηστρών όπως ο Roberto Firpo και ο Francisco Canaro αφαίρεσαν το φλάουτο και πρόσθεσαν κοντραμπάσο, και η μουσική κινήθηκε προς πιο ευυπόληπτες αίθουσες.
Η orquesta típica
Στην Αργεντινή και την Ουρουγουάη, η φράση orquesta típica σημαίνει μια ορχήστρα τάνγκο με συγκεκριμένη σύνθεση: ένα τμήμα εγχόρδων με τρία ή τέσσερα βιολιά, μερικές φορές με βιόλα και τσέλο, τρία ή περισσότερα μπαντονεόν, και ένα ρυθμικό τμήμα με πιάνο και κοντραμπάσο. Οι ορχήστρες της Χρυσής Εποχής, από το 1935 περίπου έως το 1952, ξεπερνούσαν συχνά τους δώδεκα εκτελεστές. Μια μικρή αίθουσα δεν μπορεί να τους χωρέσει, κάτι που αξίζει να θυμάστε όταν διαβάζετε για τις μεγάλες ορχήστρες. Κάθε σκηνή καφέ λειτουργεί σε μικρότερη κλίμακα, και η σύνθεση της βραδιάς σας εξαρτάται από τους ανθρώπους που ανεβάζουν το πρόγραμμα.
Ο τραγουδιστής βγαίνει μπροστά
Ένα τάνγκο μπορεί να είναι καθαρά οργανικό ή να έχει τραγουδιστή. Ο Carlos Gardel, τον οποίο η αγγλική Wikipedia αποκαλεί την πιο εξέχουσα φυσιογνωμία στην ιστορία του τάνγκο, βοήθησε στην ανάπτυξη του tango canción στη δεκαετία του 1920. Οι στίχοι χαρακτηρίζονται από νοσταλγία, θλίψη και θρήνους για χαμένη αγάπη. Μεταγενέστερες ορχήστρες συνεργάστηκαν επίσης με αστέρες τραγουδιστές: η ορχήστρα του Aníbal Troilo, γνωστή πάνω απ' όλα για τα οργανικά της, ηχογράφησε με τραγουδιστές όπως ο Roberto Goyeneche και ο Edmundo Rivero. Ο ίδιος ο Gardel αναφέρεται μεταξύ των επισκεπτών του καφέ.
Τι να ακούσετε
Ξεκινήστε με τη διαφορά ανάμεσα στα δύο χέρια του μπαντονεόν και μετά προσέξτε ποιος κρατά τη μελωδία: το πιάνο και το μπάσο κρατούν το έδαφος ενώ τα έγχορδα και η φυσούνα εναλλάσσουν τη γραμμή. Ακούστε και για αλλαγή παλμού. Το τάνγκο κινείται σε δύο ή τέσσερα, η μιλόνγκα κάθεται πιο γρήγορη και πιο ανάλαφρη, και το βαλς του τάνγκο, ή vals, κυλά σε τρία. Οι χορευτές ανταποκρίνονται σε όλα αυτά, ανοίγοντας ή κλείνοντας την αγκαλιά καθώς η μουσική μεταβάλλεται. Δεν χρειάζεται να ονομάσετε τίποτα για να το απολαύσετε, αλλά δίνει στα αυτιά σας κάτι να ακολουθήσουν.
Σε ποιους δεν απευθύνεται
Αυτή η σελίδα είναι υλικό υποβάθρου και όχι σημείωμα προγράμματος. Αν θέλετε να ξέρετε ακριβώς ποια κομμάτια και ποιοι εκτελεστές θα ακούσετε σε μια δεδομένη βραδιά, κανείς δεν μπορεί να σας το πει εκ των προτέρων, και αυτός ο οδηγός δεν θα μαντέψει. Αν θέλετε πλήρη ορχήστρα, αναζητήστε αίθουσα συναυλιών και όχι καφέ. Και αν προτιμάτε το τάνγκο σας μοντέρνο και πειραματικό, αναρωτηθείτε αν ένα πρόγραμμα κλασικών είναι αυτό για το οποίο ήρθατε. Για τον πρωτάρη, όμως, τα κλασικά είναι ακριβώς το σωστό σημείο για να ξεκινήσει.
Πηγές