De muziek
De bandoneón en zijn band
De instrumenten achter een tangoavond: het eigenaardige toetsenbord van de bandoneón, de violen, piano en bas, de zanger, en hoe het sextet uitgroeide tot een orquesta típica.
Zoek een beschikbare datum ↗Kort antwoord
Het geluid van tango rust op de bandoneón, een concertina waarvan de knoppen verschillende noten geven bij het indrukken en het uittrekken. Eromheen staan violen, piano en contrabas, de kern van het sextet dat Vicente Greco wordt toegeschreven te hebben gestandaardiseerd. Een grotere orquesta típica voegt strijkers en bandoneóns toe, en een zanger kan meedoen. Voor geen enkele show wordt een bezetting gegarandeerd, maar als u deze onderdelen kent, hoort u beter wat er gebeurt.
Een Duits instrument in Argentinië
De bandonion dankt zijn naam aan Heinrich Band, een Duitse instrumentenhandelaar, en was oorspronkelijk bedoeld voor de religieuze en populaire muziek van zijn tijd. Men denkt dat het rond 1870 naar Argentinië overkwam met zeelieden en emigranten uit Duitsland en Italië, hoewel geen enkel document precies laat zien hoe het aankwam. Tegen 1910 werden bandoneóns in Duitsland vervaardigd, speciaal voor de Argentijnse en Uruguayaanse markt. Historisch gezien werden ze hoofdzakelijk in Duitsland geproduceerd en nooit in Argentinië, wat een curieus feit is over het instrument dat het nauwst verbonden is met de muziek van de stad.
Waarom het zo moeilijk te bespelen is
Zoals andere concertina's zit hij tussen de handen en perst lucht door gestemde metalen rieten. Het probleem is dat een bepaalde knop één noot produceert bij het induwen en een andere bij het uittrekken, en de twee handen hebben verschillende indelingen. Daardoor moet de speler vier afzonderlijke klavieren leren. Veel tangospelers vermijden een deel hiervan door bijna uitsluitend op de trek te spelen en een luchtventielknop te gebruiken om de balg snel te sluiten. De twee zijden verschillen ook in klank: nasaal en gedempt aan de linkerkant, helder en scherp aan de rechterkant.
Van trio tot sextet
De eerste generatie spelers in Buenos Aires, bekend als de Guardia Vieja, gebruikte draagbare instrumenten: trio's met fluit, gitaar en viool, waarbij de bandoneón aan het einde van de negentiende eeuw zijn intrede deed. Eduardo Arolas, bijgenaamd de tijger van de bandoneón, was de belangrijkste drijvende kracht achter de populariteit ervan. Vicente Greco standaardiseerde al snel het tangosextet: piano, contrabas, een paar violen en een paar bandoneóns. In de jaren twintig lieten bandleiders als Roberto Firpo en Francisco Canaro de fluit vallen en voegden een contrabas toe, en de muziek verhuisde naar meer respectabele zalen.
De orquesta típica
In Argentinië en Uruguay betekent de term orquesta típica een tango-orkest van een bepaalde samenstelling: een strijkerssectie van drie of vier violen, soms met altviool en cello, drie of meer bandoneóns, en een ritmesectie van piano en contrabas. Bands uit de Gouden Eeuw, van ongeveer 1935 tot 1952, gingen vaak verder dan een dozijn uitvoerenden. Een kleine zaal kan dat niet herbergen, wat het waard is te onthouden wanneer u leest over de grote orkesten. Elk cafépodium werkt op kleinere schaal, en de bezetting op uw avond is aan de mensen die de voorstelling organiseren.
De zanger treedt naar voren
Een tango kan puur instrumentaal zijn of een vocalist hebben. Carlos Gardel, door de Engelse Wikipedia beschreven als de meest prominente figuur in de geschiedenis van de tango, hielp in de jaren twintig de tango canción te ontwikkelen. De teksten worden gekenmerkt door nostalgie, verdriet en klaagzangen om verloren liefde. Latere bands werkten ook met sterzangers: het orkest van Aníbal Troilo, bovenal bekend om zijn instrumentalen, nam op met zangers als Roberto Goyeneche en Edmundo Rivero. Gardel zelf staat vermeld onder de bezoekers van het café.
Waar u naar moet luisteren
Begin met het verschil tussen de twee handen van de bandoneón en let dan op wie de melodie draagt: piano en bas houden de basis vast terwijl strijkers en balg de lijn afwisselen. Let ook op een verandering van puls. Tango loopt in twee of vier, milonga zit sneller en lichter, en de tangowals, of vals, rolt in drie. Dansers reageren op dit alles en openen of sluiten de omhelzing naarmate de muziek verschuift. U hoeft niets te benoemen om ervan te genieten, maar het geeft uw oren iets om te volgen.
Voor wie dit niet is
Deze pagina is achtergrondinformatie en geen programmatoelichting. Als u precies wilt weten welke stukken en welke spelers u op een bepaalde avond hoort, kan niemand u dat vooraf vertellen, en deze gids zal niet gissen. Als u een volledig orkest wilt, zoek dan een concertzaal en geen café. En als u uw tango liever modern en experimenteel hebt, vraag uzelf dan af of een programma van klassiekers is waarvoor u kwam. Voor de eerste keer echter zijn de klassiekers precies de juiste plek om te beginnen.
Bronnen