Muzyka
Bandoneon i jego zespół
Instrumenty stojące za nocą tanga: osobliwa klawiatura bandoneonu, skrzypce, fortepian i bas, śpiewak oraz to, jak sekstet przekształcił się w orquesta típica.
Szukaj wolnego terminu ↗Szybka odpowiedź
Brzmienie tanga opiera się na bandoneonie, koncercie, którego guziki dają różne dźwięki przy naciśnięciu i przyciągnięciu miecha. Wokół niego stoją skrzypce, fortepian i kontrabas — rdzeń sekstetu, którego standaryzację przypisuje się Vicente Greco. Większa orquesta típica dodaje smyczki i bandoneony, a dołączyć może śpiewak. Żaden skład nie jest gwarantowany na żadnym występie, ale znajomość tych części pomaga usłyszeć, co się dzieje.
Niemiecki instrument w Argentynie
Bandonion wziął swoją nazwę od Heinricha Banda, niemieckiego handlarza instrumentami, i pierwotnie był przeznaczony do muzyki religijnej i popularnej swoich czasów. Uważa się, że trafił do Argentyny około 1870 roku wraz z marynarzami i emigrantami z Niemiec i Włoch, choć żadne dokumenty nie pokazują dokładnie, jak przybył. Do 1910 roku bandoneony produkowano w Niemczech wyraźnie na rynki argentyński i urugwajski. Historycznie wytwarzano je głównie w Niemczech, a nigdy w Argentynie, co jest ciekawostką dotyczącą instrumentu najściślej związanego z muzyką tego miasta.
Dlaczego tak trudno na nim grać
Jak inne koncertyny, mieści się między dłońmi i tłoczy powietrze przez nastrojone metalowe stroiki. Kłopot polega na tym, że dany przycisk wydaje jeden dźwięk przy naciśnięciu i inny przy pociągnięciu, a obie ręce mają różne układy. To zostawia graczowi cztery osobne klawiatury do opanowania. Wielu graczy tanga unika części tego, grając niemal wyłącznie na pociągnięcie, używając przycisku upustu powietrza do szybkiego zamknięcia miecha. Obie strony różnią się także barwą: nosowa i stłumiona po lewej, jasna i ostra po prawej.
Od tria do sekstetu
Pierwsza generacja muzyków w Buenos Aires, znana jako Guardia Vieja, używała przenośnych instrumentów: tria fletu, gitary i skrzypiec, a bandoneon pojawił się pod koniec XIX wieku. Eduardo Arolas, nazywany tygrysem bandoneonu, był głównym motorem jego popularności. Vicente Greco wkrótce ustandaryzował sekstet tanga: fortepian, kontrabas, para skrzypiec i para bandoneonów. W latach dwudziestych liderzy orkiestr, tacy jak Roberto Firpo i Francisco Canaro, odrzucili flet i dodali kontrabas, a muzyka przeniosła się do bardziej szacownych sal.
Orquesta típica
W Argentynie i Urugwaju określenie orquesta típica oznacza zespół tanga o szczególnym składzie: sekcję smyczkową złożoną z trzech lub czterech skrzypiec, czasem z altówką i wiolonczelą, trzy lub więcej bandoneonów oraz sekcję rytmiczną z fortepianem i kontrabasem. Orkiestry złotej ery, od około 1935 do 1952 roku, często przekraczały tuzin wykonawców. Mała sala tego nie pomieści, o czym warto pamiętać, czytając o wielkich orkiestrach. Każda scena kawiarniana działa w mniejszej skali, a skład na wasz wieczór zależy od osób organizujących występ.
Wokalista wychodzi na przód
Tango może być czysto instrumentalne lub mieć wokalistę. Carlos Gardel, którego angielska Wikipedia nazywa najwybitniejszą postacią w historii tanga, pomógł rozwinąć tango canción w latach dwudziestych. Teksty naznaczone są nostalgią, smutkiem i lamentem za utraconą miłością. Późniejsze zespoły również współpracowały z gwiazdami wokalnymi: orkiestra Aníbala Troilo, znana przede wszystkim z instrumentaliów, nagrywała ze śpiewakami, w tym Roberto Goyeneche i Edmundo Rivero. Sam Gardel figuruje wśród bywalców kawiarni.
Na co słuchać
Zacznijcie od różnicy między obiema rękami bandoneonu, potem zauważcie, kto prowadzi melodię: fortepian i bas utrzymują podłoże, podczas gdy smyczki i miechy wymieniają linię. Słuchajcie także zmian pulsu. Tango płynie w dwóch lub czterech, milonga jest szybsza i lżejsza, a walc tanga, czyli vals, toczy się w trzech. Tancerze reagują na to wszystko, otwierając lub zamykając uścisk, gdy muzyka się zmienia. Nie trzeba niczego nazywać, by się nią cieszyć, ale daje to uszom coś, za czym można podążać.
Dla kogo to nie jest
Ta strona to tło, a nie nota programowa. Jeśli chcecie dokładnie wiedzieć, jakie utwory i jacy muzycy zabrzmią danego wieczoru, nikt nie powie wam tego z góry, a ten przewodnik nie będzie zgadywał. Jeśli chcecie pełnej orkiestry, szukajcie sali koncertowej, a nie kawiarni. A jeśli wolicie tango nowoczesne i eksperymentalne, zapytajcie siebie, czy program klasyków jest tym, po co przyszliście. Dla debiutanta jednak klasyka jest właśnie najlepszym miejscem na początek.
Źródła